Tez-tez verilən suallar
Bütün bələdçilərimizdəki suallar bir yerdə.
Azərbaycanda ipoteka şərtləri
Güzəştli ipoteka ilə adi ipoteka arasında fərq nədir?
Güzəştli ipoteka illik 4% dərəcə və 10% ilkin ödənişlə verilir, amma yalnız müəyyən kateqoriyalar üçündür. Adi ipoteka hamı üçün açıqdır: 8% dərəcə və 20–30% ilkin ödəniş.
Sənədsiz evə ipoteka verilirmi?
Xeyr. Çıxarışı olmayan ev nə güzəştli, nə də adi ipotekaya düşür. Əvvəlcə sənədləşdirmə lazımdır.
Gəlirim nə qədər olmalıdır?
Dəqiq bir alt hədd yoxdur, amma aylıq ipoteka ödənişi aylıq gəlirinizin 70%-ini keçə bilməz. Yəni ödəniş 1000 AZN olacaqsa, təsdiqlənən gəliriniz ən azı təxminən 1430 AZN olmalıdır.
İpoteka müraciəti üçün pul ödəməliyəm?
Xeyr. Müraciət e-gov üzərindən pulsuzdur.
Mənzil alqı-satqısı necə rəsmiləşir
Bakıda mənzil alanda notariat neçəyə başa gəlir?
Yad şəxslər arasında 250 AZN dövlət rüsumu və təxminən 37.5 AZN xidmət haqqı. Yaxın qohumlar arasında məbləğ təxminən 23 AZN-ə düşür.
Alqı-satqını notariatsız etmək olarmı?
Xeyr. Notariatdan kənar bağlanan razılaşma mülkiyyət hüququ vermir. Belə təklif edən satıcıdan uzaq durun.
Çıxarışın həqiqiliyini necə yoxlayım?
2019-cu ildən sonrakı çıxarışlar elektrondur və dövlət reyestrindən yoxlanılır. Kağız sənədi tələsdirərək göstərən satıcıdan elektron yoxlama istəyin.
Sənədsiz ev: nəyi bilməli, nəyi tələb etməli
Sənədsiz ev almaq təhlükəlidirmi?
Risk alıcının üzərinədir: ipoteka yoxdur, sığorta yoxdur, təkrar satış çətindir və eyni mənzilin bir neçə adama satılması hallarının böyük hissəsi sənədsiz evlərdə olur.
Kupça çıxartmaq neçəyə başa gəlir?
Təxminən 500–1000 AZN: dövlət rüsumu ~200 AZN, texniki pasport 200–300 AZN, üstəgəl hala görə əlavələr.
MTK mənzilini almazdan əvvəl nə istəməliyəm?
Çıxarış və Forma-1. Onlar yoxdursa MTK-nın ümumi yığıncaq qərarı və payın tam ödənildiyini təsdiqləyən maliyyə sənədi.
Əmlak fırıldaqları və qorunma yolları
Elanın saxta olduğunu necə bilim?
Qiymət rayon medianından kəskin aşağıdırsa və satıcı səbəbi sənədlə izah etmirsə, ehtiyatlı olun. Şəkillərin başqa saytda olub-olmadığını da yoxlamaq olar.
Beh qoymaq təhlükəsizdirmi?
Yalnız notariatda rəsmiləşdirilirsə. Notariusdan kənar verilən behin geri qaytarılması praktikada çox çətindir.
İpoteka müraciəti üçün vasitəçiyə pul verməliyəm?
Xeyr. e-gov portalından müraciət pulsuzdur.
Əmlak terminləri — nə deməkdir
Çıxarış (kupça) nədir?
Çıxarış — daşınmaz əmlakın dövlət reyestrindən verilən mülkiyyət sənədidir; xalq dilində 'kupça' deyilir. Onsuz ev nə ipotekaya düşür, nə sığortalanır.
MTK (Mənzil Tikinti Kooperativi) nədir?
MTK — pay əsasında mənzil tikən kooperativdir. MTK mənzilinin sənədi ayrıca prosesdir və alarkən çıxarış ilə Forma-1 tələb olunmalıdır.
Güzəştli ipoteka nədir?
Güzəştli ipoteka — dövlət dəstəkli, illik 4% dərəcəli ipotekadır (Fond zəmanəti ilə 3.7%). İlkin ödəniş ən azı 10%-dir və yalnız müəyyən kateqoriyalar üçündür.
Beh nədir?
Beh — sövdələşməni möhkəmləndirmək üçün əvvəlcədən verilən məbləğdir. Azərbaycanda beh yalnız notariatda rəsmiləşdirilməlidir; notariusdan kənar verilən behin geri qaytarılması praktikada çox çətindir.
Yüklülük arayışı nədir?
Yüklülük arayışı evin girovda, həbsdə və ya başqa məhdudiyyət altında olub-olmadığını göstərən sənəddir. Alqı-satqıdan əvvəl mütləq yoxlanılmalıdır.
Sənədsiz ev nədir?
Sənədsiz ev — çıxarışı olmayan yaşayış sahəsidir. İpotekaya düşmür, sığortalanmır və təkrar satışı çətindir; Azərbaycanda 500 mindən çox belə sahə var.
Notariat qaydası nədir?
Azərbaycanda daşınmaz əmlakın alqı-satqısı yalnız notariat qaydasında keçərlidir. Bakıda yad şəxslər arasında dövlət rüsumu 250 AZN, xidmət haqqı təxminən 37.5 AZN-dir.
Xruşşovka, leningradka, stalinka nədir?
Sovet dövrü mənzil layihələridir və otaq ölçüləri onlara görə dəyişir: xruşşovkada 2 otaqlı adətən 41–50 m², leningradkada 44–53 m², stalinkada 50–72 m².
Kotlovan nədir?
Kotlovan — binanın hələ təməl mərhələsində olduğu vaxt mənzilin satılmasıdır. Qiymət hazır mənzildən aşağı olur, risk isə alıcının üzərindədir.
ASAN İmza və SİMA nədir?
Elektron imza vasitələridir. İpoteka müraciəti e-gov portalındakı 'Elektron İpoteka' bölməsindən onlarla edilir və müraciət pulsuzdur.
Forma-1 nədir?
Forma-1 — mənzilin kimin adına qeydə alındığını və orada kimlərin qeydiyyatda olduğunu göstərən arayışdır. MTK mənzili alarkən çıxarışla birlikdə mütləq tələb olunur.
Texniki pasport nədir?
Texniki pasport — evin sahəsini, planını və texniki göstəricilərini rəsmiləşdirən sənəddir. Çıxarış çıxartmaq üçün lazımdır və 200–300 AZN-ə başa gəlir.
Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri nədir?
Azərbaycanda bütün daşınmaz əmlak hüquqlarının qeydə alındığı dövlət bazasıdır. Çıxarış məhz bu reyestrdən verilir və 2019-dan sonrakı sənədlər elektron yoxlanıla bilər.
Etibarnamə nədir?
Etibarnamə — mülkiyyətçinin başqa şəxsə onun adından hərəkət etmək səlahiyyəti verdiyi notarial sənəddir. Satış etibarnamə ilə aparılırsa, onun əhatəsini və qüvvədə olduğunu yoxlamaq vacibdir.
Vərəsəlik sənədi nədir?
Miras yolu ilə keçən evin sənədidir. Belə evi alarkən bütün vərəsələrin razılığının olduğunu yoxlamaq lazımdır — razılığı olmayan bir vərəsə sonradan sövdələşməni mübahisələndirə bilər.
Paylı (şərikli) mülkiyyət nədir?
Evin bir neçə şəxsə paylarla məxsus olmasıdır. Belə evin satışı üçün bütün payçıların razılığı tələb olunur; pay satılırsa, digər payçıların üstünlük hüququ var.
İlkin ödəniş nədir?
İpoteka ilə ev alarkən alıcının öz vəsaitindən ödədiyi hissədir. Güzəştli ipotekada ən azı 10%, adi ipotekada 20–30% təşkil edir.
Komissiya nədir?
Vasitəçinin sövdələşmə baş tutduqda aldığı haqdır. Bizdə alıcı və kirayəçi üçün axtarış pulsuzdur; komissiya yalnız sövdələşmə bağlananda və razılaşdırılmış faizlə alınır.
Sadələşdirilmiş vergi (satışda) nədir?
Daşınmaz əmlakın satışında satıcı tərəfdə tətbiq oluna bilən vergidir — hala görə kvadratmetrə 15 AZN-ə qədər. Dəqiq məbləği notarius hesablayır.
Kirayə gəlir vergisi nədir?
Yaşayış sahəsinin kirayəyə verilməsindən əldə olunan gəlirdən 10% dərəcə ilə ödəmə mənbəyində vergi tutulur. Vergi orqanında qeydiyyat tələb olunur; qeydiyyatsızlığa görə cərimə nəzərdə tutulub.
Yeni tikili nədir?
Müasir layihə ilə tikilmiş, adətən lift, avtodayanacaq və mərkəzi kommunikasiyası olan binalardır. Tavan hündürlüyü və otaq ölçüləri köhnə tikilidən böyük olur.
Köhnə tikili nədir?
Sovet dövründə tikilmiş binalardır — xruşşovka, leningradka, stalinka və oxşar layihələr. Qiyməti aşağı, yerləşməsi çox vaxt mərkəzə yaxın olur.
Həyət evi nədir?
Öz torpaq sahəsi olan fərdi yaşayış evidir. Qiymətə həm evin, həm torpağın dəyəri daxildir və hər ikisinin sənədi ayrıca yoxlanılmalıdır.
Bağ evi nədir?
Bağ sahəsində tikilmiş evdir. Adətən daimi yaşayış üçün deyil, mövsümi istifadə üçün nəzərdə tutulur və torpağın təyinatı yaşayış evindən fərqlənir.
Sot nədir?
Torpaq sahəsinin ölçü vahididir: 1 sot 100 kvadratmetrə bərabərdir. Yəni 6 sot 600 m² deməkdir.
Obyekt (kommersiya sahəsi) nədir?
Ticarət, xidmət və ya istehsal üçün istifadə olunan qeyri-yaşayış sahəsidir. Qiyməti yerləşmə, giriş və vitrin imkanı ilə müəyyən olunur.
Son mərtəbə və birinci mərtəbə nədir?
Azərbaycan bazarında son və birinci mərtəbə adətən aralıq mərtəbələrdən ucuz qiymətləndirilir — birincidə küçə səs-küyü və təhlükəsizlik, sonuncuda dam sızması narahatlığı olur.
Təmirsiz (kürək təmiri) nədir?
Mənzilin tikinti təhvil vəziyyətində olması deməkdir: divar, döşəmə və santexnika bitməmişdir. Qiymət aşağı olur, amma təmir büdcəsi qiymətə əlavə edilməlidir.
Kosmetik, orta və əla təmir nədir?
Təmir səviyyələrinin bazar adlarıdır: kosmetik — üzdən yenilənmiş, orta — yaşamağa hazır, əla (yevro) təmir — material və işçiliyi yüksək, tam bitmiş.
Kommunikasiya (qaz, su, işıq) nədir?
Evin qaz, su, elektrik və kanalizasiya təchizatıdır. Xüsusilə həyət evi və qəsəbələrdə qaz xəttinin çəkilib-çəkilmədiyi qiymətə ciddi təsir edir.
Sahibindən nədir?
Elanın vasitəçi olmadan birbaşa mülkiyyətçi tərəfindən verilməsi deməkdir. Alıcılar bunu komissiyadan qaçmaq üçün axtarır, amma elanın 'sahibindən' yazılması onun həqiqətən belə olduğunu sübut etmir.
Makler, rieltor, vasitəçi nədir?
Alqı-satqı və kirayədə tərəfləri qovuşduran vasitəçidir. Azərbaycanda rieltor fəaliyyətini tənzimləyən ayrıca qanun hələ layihə mərhələsindədir.
Barter nədir?
Evin pul əvəzinə başqa əmlakla dəyişdirilməsi, çox vaxt fərq ödənişi ilə. Elanlarda 'barter olar' qeydi sahibin dəyişməyə açıq olduğunu bildirir.
Əmlak qiymətləndirməsi nədir?
Evin bazar dəyərinin müəyyən edilməsidir. İpoteka üçün bankın qəbul etdiyi qiymətləndirici tərəfindən rəsmi rəy tələb olunur.
Söküntü proqramı nədir?
Bakıda köhnə binaların sökülməsi üzrə rəsmi proqramdır. Binanın siyahıda olması həm risk, həm imkan sayıla bilər, ona görə alqıdan əvvəl mütləq yoxlanılmalıdır.
Depozit (kirayədə) nədir?
Kirayəçinin əmlaka dəyə biləcək zərərin təminatı kimi əvvəlcədən verdiyi məbləğdir, adətən bir aylıq kirayə həcmində. Müqavilə bitəndə şərtlər pozulmayıbsa geri qaytarılır.
Kommunal ödənişlər nədir?
Qaz, su, işıq, istilik və zibil haqqıdır. Kirayə elanında qiymətin kommunala daxil olub-olmadığı mütləq aydınlaşdırılmalıdır — bu, aylıq xərci ciddi dəyişir.
Günlük kirayə nədir?
Mənzilin sutkalıq verilməsidir — qonaqlar və qısa səfərlər üçün. Uzunmüddətli kirayədən fərqli qiymət, fərqli müqavilə və çox vaxt fərqli sahib gözləntisi olur.
Otaq yoldaşı nədir?
Mənzili bölüşərək birlikdə kirayə qalmaqdır. Qiymət adam başına hesablanır və axtarışda cins, yaş və gündəlik rejim uyğunluğu qiymət qədər vacib olur.
Uzunmüddətli kirayə nədir?
Aylıq ödənişlə, adətən bir il və daha uzun müddətə bağlanan kirayədir. Rəsmi müqavilə həm kirayəçini, həm mülkiyyətçini qoruyur və vergi baxımından da tələb olunur.
Rəqəmlər 2026-cı ilin ortasına aiddir və rəsmi mənbələrdən yığılıb. Qanunvericilik dəyişir — konkret sövdələşmə üçün notarius, bank və ya rəsmi qurumdan cari rəqəmi təsdiqləyin.